Jalāl al-Dīn Rūmī
Song of the reed
Lied van de rietfluit
نینامه
English
Listen to this reed flute, how it tells,
how it complains of separations.Since they cut me from the reed-bed,
men and women have lamented through my cry.I seek a breast torn apart by separation,
so that I may tell the pain of longing.Whoever has remained far from his root
seeks again the time of union.In every gathering I have sung my lament;
I became companion to the unhappy and the happy.Each became my friend from his own supposition;
none searched my secret from within me.My secret is not far from my lament,
but eye and ear do not possess that light.The body is not hidden from the soul,
nor the soul from the body;
yet no one is permitted to see the soul.This sound of the reed is fire, not wind;
whoever does not have this fire, let him be nothing.It is the fire of love that has fallen into the reed;
it is the ferment of love that has fallen into the wine.The reed is the companion of everyone
who has been cut off from a beloved;
its melodies have torn away our veils.Who has ever seen a poison and an antidote
like the reed?Who has ever seen a companion and a longing lover
like the reed?The reed tells of the path full of blood;
it tells the stories of Majnun’s love.This understanding is entrusted only
to the one beyond understanding;
the tongue has no buyer except the ear.In our sorrow, the days have become untimely;
our days travel with burning grief.If our days have passed, let them pass.
Remain, You, for none is as pure as You.Whoever is not a fish becomes sated with water;
whoever has no daily bread finds the day long.The unripe cannot understand the state of the ripe;
therefore speech must be short — farewell.
Nederlands
Luister naar deze rietfluit, hoe zij vertelt,
hoe zij klaagt over scheidingen.Sinds men mij uit het rietland heeft gesneden,
hebben man en vrouw door mijn roep geklaagd.Ik zoek een borst, stukgescheurd door scheiding,
opdat ik de pijn van verlangen kan vertellen.Ieder die ver van zijn oorsprong is geraakt,
zoekt opnieuw de tijd van zijn vereniging.In elke kring heb ik mijn klacht laten horen;
ik werd gezel van ongelukkigen en gelukkigen.Ieder werd mijn vriend vanuit zijn eigen vermoeden;
niemand zocht mijn geheim van binnenuit.Mijn geheim ligt niet ver van mijn klagen,
maar oog en oor bezitten dat licht niet.Het lichaam is niet verborgen voor de ziel,
noch de ziel voor het lichaam;
toch is niemand vergund de ziel te zien.Dit geluid van de rietfluit is vuur, geen wind;
wie dit vuur niet heeft, moge niet zijn.Het is het vuur van liefde dat in de rietfluit viel;
het is de opwelling van liefde die in de wijn viel.De rietfluit is de metgezel van ieder
die van een geliefde werd afgesneden;
haar melodieën hebben onze sluiers verscheurd.Wie heeft ooit zoiets als de rietfluit gezien:
zowel gif als tegengif?Wie heeft ooit zoiets als de rietfluit gezien:
zo innig afgestemd, en zo vol verlangen?De rietfluit vertelt van de weg vol bloed;
zij vertelt de verhalen van Majnuns liefde.Deze zin wordt alleen toevertrouwd
aan wie buiten zinnen is;
de tong vindt geen koper dan het oor.In ons verdriet zijn de dagen ontijdig geworden;
onze dagen gaan mee met brandende smart.Zijn onze dagen voorbijgegaan — laat ze gaan.
Blijf Gij, want niemand is zo zuiver als Gij.Al wie geen vis is, raakt verzadigd van water;
al wie geen dagelijks brood heeft, vindt de dag lang.De onrijpe begrijpt de staat van de rijpe niet;
daarom moet het woord kort zijn — vaarwel.
Original
بشنو این نی چون شکایت میکند
از جداییها حکایت میکند
کز نِیِستان تا مرا بُبریدهاند
در نفیرم مرد و زن نالیدهاند
سینه خواهم شَرحهشَرحه از فراق
تا بگویم شرحِ دردِ اشتیاق
هر کسی کو دور ماند از اصلِ خویش
باز جوید روزگارِ وصل خویش
من به هر جمعیّتی نالان شدم
جفت بدحالان و خوشحالان شدم
هر کسی از ظّن خود شد یار من
از درون من نجُست اسرار من
سرِّ من از نالهٔ من دور نیست
لیک چشم و گوش را آن نور نیست
تن ز جان و جان ز تن مستور نیست
لیک کس را دیدِ جان دستور نیست
آتش است این بانگِ نای و نیست باد
هر که این آتش ندارد نیست باد
آتش عشق است کاندر نی فتاد
جوشش عشق است کاندر میْ فتاد
نِی حریف هر که از یاری بُرید
پردههایش پردههای ما درید
همچو نی زهری و تَریاقی که دید؟
همچو نی دمساز و مشتاقی که دید؟
نی حدیثِ راهِ پُر خون میکند
قصّههای عشقِ مجنون میکند
مَحرم این هوش جُز بیهوش نیست
مر زبان را مُشتری جز گوش نیست
در غمِ ما روزها بیگاه شد
روزها با سوزها همراه شد
روزها گر رفت، گو «رو، باک نیست»
تو بمان ای آنکه چون تو پاک نیست
هر که جز ماهی ز آبش سیر شد
هر که بیروزیست، روزش دیر شد
در نیابد حالِ پُخته هیچ خام
پس سخن کوتاه باید والسّلام
(Original language: Persian)
Source
Jalāl al-Dīn Rūmī, Masnavi-ye Maʿnavi, Book I, vv. 1–18 / Ney-nāme.